Brugge: Poortenwandeling
Behalve een resem interessante locaties biedt deze wandeling ook een schitterende brok natuur. Praktisch het volledige traject loopt door het groen dat de vesten omgeeft. Alleen de terugkeer van de Dampoort naar de startplaats loopt door het stadscentrum. De natuur in de omgeving van de stadsvesten is zeer gevarieerd. Je wandelt als het ware door een arboretum met prachtige bomen zoals paardekastanjes, platanen, linden, platanen, moerascipressen, eiken, beuken, tulpenbomen enz. Op diverse plaatsen bij de stadsvesten vormen in de lente tienduizenden voorjaarsbloemen een feest voor het oog.
Onderaan deze pagina vind je een link om kaart en uitgebreide beschrijving te downloaden.
Een geschikte plaats om de Poortenwandeling aan te vatten is de omgeving van het imposante Concertgebouw. In luttele jaren tijd is het gebouw, van de hand van de architecten Robbrecht en Daem, uitgegroeid tot hét baken van het hedendaagse Brugge. Maak zeker eens tijd om te genieten van de uitstekende akoestiek van de Kamermuziekzaal of de Concertzaal. Bovendien fungeert de nabije ondergrondse parking als een soort van “poort” voor iedereen die met de wagen komt.
Via de Smedenstraat kan je naar de Smedenpoort. De eerste poort op deze plaats werd operationeel in 1368. Het huidige uitzicht dateert in belangrijke mate uit 1615 toen het bovenste gedeelte verbouwd werd. In de loop van de 14de eeuw werden meerdere poorten gebouwd als onderdeel van de stadsversterking, maar vanaf de 16de eeuw moest die versterking herzien worden, vooral omwille van de veel grotere reikwijdte van kanonnen en ander schiettuig. Er werden stervormige versterkingen ontworpen en tegelijkertijd werd de buitengracht flink verdiept. De bronzen schedel boven de doorgang aan de linkerzijde van de poort herinnert aan de terechtstelling van verrader François vander Straeten. Het Waterhuis (1760) werd gebouwd als onderdeel van het toenmalige waterleidingssysteem. Dit gedeelte van de vesten werd beplant op het einde van de 19de eeuw, daarom dat er nu flink wat eeuwelingen onder de bomen zijn, onder meer linden en paardekastanjes.
In 1369 werd opdracht gegeven de Ezelpoort te bouwen naar het model van de Smedenpoort. Deze stadspoort ligt niet op het traject van deze wandeling, maar als je haar wil bekijken dan wandel je best van aan de Smedenpoort heen en weer, parallel met de Guido Gezellelaan en de Gulden Vlieslaan. Onderweg, nabij de Begijnhoflaan, kan je dan meteen ook even halt houden bij de Bloedput. Tot rond het jaar 1500 stortten de chirurgijns op deze plek het bloed van de talrijke aderlatingen die ze dagelijks verrichtten om hun patiënten te (proberen) genezen.
Stap aan de Smedenpoort naar links in de richting van de Boeveriepoort, die één jaar eerder werd in gebruik genomen. Ze bood veel minder weerstand tegen de tand des tijds, zodanig dat ze in 1863 gesloopt werd. Behalve de naam resten ook nog de funderingen, maar om die te zien moet je wachten tot een lage waterstand in de binnengracht. De naam van de poort verwijst naar de Latijnse term voor velden (waar koeien grazen).
Onderweg naar de nu verdwenen Katelijnepoort heb je naar rechts zicht op het station. Enkele honderden meters verder (aan de Begijnenvest) houdt de Poertoren de wacht. Deze toren uit 1398 werd in 1477 ingericht als opslagplaats en atelier voor buskruit. Vandaar ook zijn naam, die door de eeuwen heen behouden bleef. Links krijg je het fraaie Minnewaterpark voor ogen, dat in elk jaargetijde een aparte, onweerstaanbare charme heeft. Ter hoogte van de Katelijnestraat stond tot in 1862 de Katelijnepoort.
De afstand naar de bakstenen Gentpoort uit 1401 is niet zo erg groot en het traject loopt volop door de natuur. Van alle Brugse stadspoorten was deze wellicht het meest strategisch gelegen: bij het begin van de weg naar Gent. Samen met zes andere historische toplocaties, zoals onder andere het Stadhuis en Gruuthuse, maakt deze poort deel uit van het concept “Bruggemuseum”. Vanaf 2007 zal een nieuw museum over de stadspoorten en de stadsomwalling in de Gentpoort toegankelijk zijn voor het publiek.
Het traject naar de Kruispoort wordt slechts eenmaal onderbroken, door de Maalse steenweg, voor de rest kan je zorgeloos wandelen in het groen. Tussen die Maalse steenweg en de Kruispoort staat links van je het Gerechtshof. Qua architectuur is de Kruispoort erg vergelijkbaar met de Gentpoort. Beide poorten zijn trouwens precies even oud en allebei gebouwd in kalkzandsteen. Van dit omvangrijke stuk uit de Brugse verdediging bleven belangrijke onderdelen behouden. De Kruispoort is de thuisbasis van ERF (Erfgoedjongeren), die hier jaarlijks een project uitwerken rond de Open Monumentendag.
De wandeling van de Kruispoort naar de Dampoort verloopt langs een bijna kaarsrechte vaart. In het midden van de 16de eeuw stonden er 25 windmolens op de verhoogde vestingen rond de stad. Vandaag zijn er nog een viertal waarvan twee langs de bijna kaarsrechte vaart tussen de Kruispoort en de Dampoort. Na zowat éénderde van de afstand tussen beide poorten beland je bij de Sint-Janshuismolen. Deze staakmolen uit 1770 werd in de loop der eeuwen herhaaldelijk hersteld, maar haalde toch in behoorlijke toestand de 21ste eeuw. Als je bij de Koeleweimolen bent is het niet ver meer naar de Dampoort. Van 1765 tot 1991 draaiden de wieken van de molen met de wind mee in Meulebeke, maar hij kreeg daarna een winderig plekje op de Kruisvest in Brugge. Onderweg zie je ook nog twee andere molens:de Bonne Cheire en de Nieuwe Papegaai. In vergelijking met de andere stadspoorten was de Dampoort geen lang leven beschoren. Nochtans werd hij in 1621 gebouwd op een strategisch belangrijke plaats: het begin van de Damse Vaart. Precies tweeënhalve eeuw later sneuvelde die toegangspoort onder de slagen van de slopershamer.
Aan de Dampoort verlaat je de stadsvesten. De eenvoudigste weg richting startplaats loopt in eerste instantie langs de Potterierei. Daarna wandel je richting Markt, vanaf waar je via de Steenstraat en de Zuidzandstraat, twee winkelstraten, weer ’t Zand en het Concertgebouw bereikt.
Copyright foto: © Image provided by Dreamstime.com en © Photographer: Catherine Matthew