Bezienswaardigheden: Ingooigem en Anzegem
Bedoeling is om je een aantal plaatsen te tonen met herinneringen aan Stijn Streuvels. We veronderstellen dat je met de auto bent en stellen je dan ook de volgende rit voor.
Op de E17 nemen we de afrit 5 en rijden naar Anzegem. Door deze gemeente kwamen ook de bedevaarders op weg naar het St.-Arnolduspark. Daar aanbeden ze St.-Jan de Doper voor genezing van epilepsie. Bij het binnenrijden van Anzegem zal je een klein standbeeldje zien aan de rechterkant. Dit noemt men het 'Gapertje', we zijn trouwens in de 'Gapersgemeente'.
De inwoners van Anzegem openden winkeltjes om te verkopen aan de voorbijkomende bedevaarders. Omdat de meeste mensen ongeletterd waren, hing men aan de gevels borden met een tekening, bv. een oog betekende dat daar iets te koop was tegen oogziekten. Hierdoor "gaapten" de mensen naar de borden, vandaar de naam "Gapersgemeente". Al die kruiden en zalven die verkocht werden waren afkomstig van de vele bossen en bronnen in Anzegem.
We nemen de richting Tiegem vanuit het centrum van Anzegem. We rijden zo langs de molen en het St.-Arnolduspark. Streuvels zag dit bos vanuit zijn schrijversbureel en noemde het 'Het Lusthof van Vlaanderen'.
Het St.-Arnolduspark is gewijdt aan de H.-Arnoldus die geboren werd in Tiegem in 1030. Zijn afstamming van de Heren van Oudenaarde en Pamel gaf hem de naam Arnulf van Pamel. Hij werd later Bisschop van Soissons. Nog later werd hij kluizenaar, vandaar de grotten en de speciale preekstoel, aan de kerk en in het park. Hij wordt vereerd als patroon van de bierbrouwers en de molenaars.
Nu rijden we Ingooigem binnen, een landbouwgemeente van 2.200 zielen en de woonplaats van Stijn Streuvels en zijn beste vriend Pastoor Verriest. Stijn Streuvels wilde begraven worden naast Pastoor Verriest, aan de kerkmuur. Zijn zerk zou een eenvoudig kruisje zijn, volgens zijn wilsbeschikking, doch hij had een beeldhouwer in de familie die een mooie monumentale zerk heeft gemaakt. Hij ligt er tesamen met zijn vrouw. Zijn grafzerk is nu geïntegreerd in de nieuwe parking.
Pastoor Verriest ligt ernaast en hij was een priester-dichter en de beste vriend van Stijn Streuvels. Hij was pastoor te Ingooigem van 1885 tot 1912. Rij een stukje richting Kortrijk. De herberg "In d'Halve Maan" (rechterkant) was de stamkroeg van Stijn Streuvels. Een beetje verder zijn de akkers van de "Vlaschaard" gelegen. In de woonwijk staat het standbeeld van Schellebelle, gemaakt uit brons door de beeldhouwer Dornez. Schellebelle was de meid uit de roman "De Vlaschaard" waarop Louis de zoon van boer Vermeulen verliefd werd. Ze staat hier uitgebeeld zoals ze was, stoer, rechtop, fier op het werk van haar handen.
Het Lijsternest
We keren op onze stappen terug en rijden richting Tiegem. Even voorbij de kerk, uit het centrum ligt aan de linkerkant het Lijsternest, de woning van Stijn Streuvels. Hij heeft zijn huis een twaalfmaal verbouwd, telkens als er vers geld binnenkwam van een literaire prijs. Overeenkomstig het testament heeft de familie alles integraal bewaard zoals het was. Omdat het voor hen financieel niet mogelijk was om alles te restaureren, werd het domein verkocht aan de provincie West-Vlaanderen in 1977.
De woon- en werkkamer, bibliotheek zijn nog steeds onaangeroerd zoals voorheen. Het hoogtepunt van een bezoek is wel het panoramisch venster aan zijn werktafel. In 2003-2004 werd het gebouw volledig gerestaureerd. Meer info op www.anzegem.be
De Teloorgang van de Waterhoek
Je kan terug naar de autosnelweg rijden ofwel een omweg maken via de wijk Rugge. Daar speelde zich immers het verhaal af van 'De Teloorgang van de Waterhoek'. Op de wijk "Rugge" woonde zijn vrouw. Haar vader was er landbouwer vandaar kende hij er de situatie zo goed dat hij het boek "Teleurgang van de Waterhoek" schreef. Die later verfilmd werd als MIRA (1971 door Fons Raedemaekers).
We rijden vanaf het Lijsternest tot 3 km voorbij het centrum van Tiegem, aan het rond punt. Daar gaan we rechtsaf (N8 richting Kortrijk). Ongeveer 1 km verder sla je linksaf voor de wijk Rugge. Deze weg geeft verbinding met Kluisbergen.
Op de wijk RUGGE leefden mensen die hun brood verdienden door seizoenarbeid, wegenwerken en landbouw. Deze afgesloten wijk kendde veel "Kortweunders" (meerdere huizen naast elkaar met een gezamelijke pomp en toilet). De meersen aan de oude Schelde overstroomden regelmatig. Kortom een vrij armmoedige wijk.
Stijn Streuvels werd uitgenodigd op de openingsplechtigheid van de nieuwe brug, die voor een verbinding moest zorgen tussen de beide oevers, eveneens een verbinding van Oost en West-Vlaanderen. Bij deze plechtigheid zag hij de inwoners van deze wijk daar zo onverschillig en moedeloos de plechtigheden aanzien.
De nieuwe brug zorgde voor een grote steenweg en druk verkeer. Hierdoor viel de rust en het afgeslotene van de wijk weg. Ook de overzet viel weg, en er waren veel onteigeningen voor de brug en de nieuwe steenweg. Dit maakte zo een indruk op Stijn Streuvels dat hij hierover een verhaal wilde schrijven. Maar het heeft bijna twintig jaar geduurd vooraleer dit boek verscheen.
Het verhaal "De Teloorgang van de Waterhoek" is niet echt gebeurd. Maar zou wel kunnen gebeurd zijn. De inspiratie voor dit verhaal komt door de uitdrukking van de inwoners tijdens de openingsplechtigheid van de brug. Ondertussen ligt er een nieuwe brug over de Schelde, sinds de kanalisatie van de Schelde in de jaren zestig.
Hieronder geven we je nog wat achtergrondinformatie.
Het verhaal van de Vlaschaard
Het was op deze akkers dat het verhaal van de Vlaschaard zich heeft afgespeeld (fictief). Zoon Louis had de laaggelegen velden gedraineerd, boer Vermeulen wilde toch op deze akkers terug zijn vlas zaaien. Niettegenstaande het risico dat de gronden hier zeer droog zijn, bij een droog voorjaar zou dit een ramp betekenen. De laaggelegen velden daarentegen waren nu niet meer sompig en hadden voldoende voedsel, wat met de Hoogkouter niet het geval was. Doch boer Vermeulen wilde niet luisteren naar zoon Louis en hij zaaide hier.
Boer Vermeulen had dat jaar het slechtste vlas van uren in de omstreken, omwille van de aanhoudende droogte in het voorjaar. Boer Vermeulen wilde dan nog oogsten op een slecht ogenblik, vandaar profiteerde zoon Louis van de afwezigheid van zijn vader om te oogsten. Boer Vermeulen kon niet verdragen dat zijn gezag ondermijnd werd en hij gaf zijn zoon een dodelijk klap.
Stijn Streuvels
Frank Lateur werd geboren op 3 oktober 1871 in Heule (Kortrijk). Zijn oom was Guido Gezelle. Zijn karaktertrekken: gesloten, eigenzinnig en opvliegend. Deze eigenschappen behoudt hij zijn leven lang. In het begin had hij eveneens een minderwaardigheidscomplex.
Op aanraden van Guido Gezelle studeerde hij lager middelbaar te Avelgem in het St.Jan Berchmanscollege, als intern. Daarna trok hij voor 2 jaar naar Brugge om het beroep van bakker aan te leren. In zijn vrije tijd studeerde hij Duits, Engels, Russisch en Noors, dit om de werken van de grote buitenlandse schrijvers te kunnen lezen. Al zijn zakgeld besteedde hij aan boeken.
Ondertussen hadden zijn ouders de bakkerij van zijn oom te Avelgem overgenomen. Hij werkte in de bakkerij en bleef ook niet stilzitten. Hij begon boeken te verzamelen en legde de grondslag van de uitgebreide bibliotheek (6.000 boeken).
Hij begon gedichten te schrijven en zijn eerste boek was "Lenteleven", dan schreef hij onder het pseudoniem van "Stijn Streuvels". Hij bleef tot 1905 in de bakkerij, dan verhuisde hij naar Ingooigem, waar hij een stuk grond had gekocht in 1903. Hij had daar zijn "Lijsternest" laten bouwen.
In 1904 had hij de vijfjaarlijkse prijs voor letterkunde ontvangen en in 1905 trad hij in het huwelijk. Stijn Streuvels is in 1969 overleden op 98-jarige leeftijd te Ingooigem. Zijn uitvaart werd bijgewoond door 7000 mensen.