De Franse Maas
Ontsprongen in Bassigny, in het dorpje Meuse, stroomt zij langs Verdun en Sedan en gaat door de Belgische Ardennen naar Nederland. Daar mondt ze dan na 900 km. uit in de Rijn. Zij is geheel bevaarbaar, maar vooral in dit gedeelte van de Franse Ardennen gebruikt voor plezier- en toerismeboten. Van de Romeinse tijd tot de Tweede Wereldoorlog is de Maas in de Ardennen steeds een belangrijk slagveld geweest. Het natuurschoon heeft er evenwel niet onder geleden. Het gedeelte van de Maas in de Franse Ardennen, kan dan ook wedijveren met het mooiste gedeelte van de Rijn in Duitsland. De Maas heeft een zeer trage stroming want zij ontspringt slechts op 409 meter hoogte. In Charleville-Mézieres is al maar een hoogte meer van 145 meter.
Vanuit Charleville-Mézières naar Givet komen we voorbij een heel aantal belangrijke dorpjes, waarvan hieronder de voornaamste beschreven worden. Onderaan de tekst vertellen we je twee legendes.
Château-RegnaultOoit de zetel van een prinsdom, maar Lodewijk XIV heeft het kasteel laten vernietigen. Het is ook hier dat de rotsformatie van de "Vier Heemskinderen en hun Ros Beiaard" ligt.
Monthermé, de parel van de Franse ArdennenLigt aan de samenvloeïng van de Semois met de Maas, in een prachtige méander (foto boven). Hier liggen ook een heleboel rotsformaties (maar met minder belangrijkheid op het vlak van legendes). De naam Monthermé zou afkomstig zijn van een bisschop die zich hier heeft gevestigd in de zesde eeuw. Zijn naam was Hermel : Mont d'Hermel. Op deze plaats bevindt zich nu nog altijd de versterkte kerk van St.-Léger uit 1453. Deze kerk werd versterkt nadat ze in de drie eeuwen ervoor verschillende malen werd vernietigd, laatst door de troepen van Sedan.
In 1927 heeft men hier per toeval twee 16de eeuwse fresco's ontdekt, die tussen 1953 en 1972 werden gerestaureerd.
RevinEen wondermooie stad van ca. 12.000 inwoners, gelegen in twee méanders. De ene méander herbergt de oude woonstad en de andere het industriële gedeelte, gespecialiseerd in huishoud- en sanitaire artikelen. Hier is duidelijk merkbaar dat langs de Maas zich heelwat industrie heeft gevestigd.
FumayLigt aan de Frans-Belgische grens. De maas maakt hier een bocht om de stad. Een attractie in Fumay is de fokkerij van wilde zwijnen. Ook de gekleurde leisteengroeven zijn typisch voor de streek. Fumay is meer geïndustrialiseerd dan Haybes en telt 3.800 inwoners.
HaybesDe bakermat van "Jambon Ardennais". In 1914-18 totaal verwoest (meer dan 500 huizen werden in brand gestoken), er is een zeer mooi monument opgericht voor de gefusilleerde inwoners (54) van 1914.
VireuxEen zeer belangrijke binnenscheepvaarthaven, aan de rand van het Ardennenwoud. Aan de overkant ligt Molhain met hoogovens en ijzersmelterijen. Eigenaardig is het feit dat al die zware vervuilende industrie in het grensgebied ligt met België.
Kerncentrale van ChoozLigt in een reusachtige méander, terug begrenst langs drie zijden door België. De eerste centrale werd in 1967 opgestart. De tweede werd eind de jaren tachtig opgestart, er is een samenwerkingsverband tussen België en Frankrijk.
GivetDe laatste plaats aan de Franse Maas is Givet (8000 inw.). Aan de linkeroever ligt het oude stadsgedeelte, met zijn Tour Victoire (toltoren) en een Vauban versterkte kerk. Boven het dorp staat een oorlogsmonument op een 215 meter hoge rots. Het Fort van Charlemont in 1555 gebouwd en in 1681 door Vauban herbouwd domineert de stad. Ooit was dit de plaats van waaruit men Givet verdedigd heeft in het Napoleontisch tijdperk. Hierdoor behoort deze inham in België nog steeds tot Frankrijk. Nu is de citadel een opleidingscentrum van de Franse commandotroepen.
Legendes van de Maas
De Dames van de MaasDrie zonen van de leenheer Hierges, trouwden de drie dochters van de heer van Rethel. Korte tijd na hun huwelijk besloten de drie broers op kruistocht te gaan, samen met Godfried van Bouillon vertrokken zij naar Palestina. Terwijl zij streden, om het Heilig Graf van de Moslims te ontzetten, zetten hun drie vrouwen hun kamers open en deelden het echtelijk bed met drie ridders, die geweigerd hadden ten strijde te trekken.
Op dezelfde dag dat Jerusalem stormenderhand werd bevrijd, strafte God de overspelige vrouwen. Hij veranderde ze in drie reusachtige rotsen. Maar uit barmhartigheid plaatste hij hun figuren op het mooiste plekje van het Maasdal.
De Vier HeemskinderenDe oorspronkelijke romancyclus heeft in de Middeleeuwen in geheel Europa bekendheid gekregen. Het epos bestaat uit niet minder dan 18.489 verzen. De heldendaden van Renout met zijn 3 broers spelen zich niet alleen af in Frankrijk, doch ook in de Belgische Ardennen en in het Rijnland.
Het verhaal begint in Parijs. Hertog Aymon gaat naar Parijs met zijn vier zoons, om een ruzie met Karel de Grote bij te leggen. Zijn zoons worden tot ridder geslagen. Op het einde van de ceremonie breekt een ruzie los tussen Renout, één van de vier zoons en een neef van Karel de Grote, die sterft aan de gevolgen.
De Vier Heemskinderen (zoons) vluchten naar de Ardennen, tesamen met hun toverros Beyaert (paard). Hun eerste kasteel bouwen ze aan de samenloop van Maas en Semois, maar na 7 jaar, moeten ze opnieuw vluchten, na een zware belegering door Karel de Grote. Ze vluchten naar de Gascogne, waar Renout trouwt. Ze bouwen er een kasteel aan de samenloop van de Garonne en de Gironde, het kasteel van Montauban. Karel de Grote weet ze opnieuw te vinden en wil nu vrede sluiten, als ze zittend op muilezels, ongewapend en met een roos in de hand naar een welbepaalde plaats komen. Maar ... het was een valstrik die de broers ontdekt hadden, dankzij de tovenaar Malegijs, die een diepe wrok koestert tegen Karel de Grote.
Karel de Grote sluit toch vrede op voorwaarde dat hij het Ros Beyaert in handen krijgt. Toen waren de broers in hun derde kasteel in Dortmund. Het vluchten moe, stemden ze toe. Het Ros Beyaert wordt met een grote molensteen in de Maas geworpen, en dan gebeurt het wonder. Het paard komt langs de andere oever terug uit het water en verdwijnt in de bossen. In opdracht van Karel de Grote, gaat Renout op kruisvaart. Wanneer hij terugkomt zijn zijn vrouw en zijn moeder overleden. Vier jaar lang blijft hij op zijn kasteel voor de opvoeding van zijn twee zoons, die door Karel de Grote tot ridder worden geslagen.
Op latere leeftijd verlaat Renout zijn broers en zijn twee zonen, het enige wat hij meeneemt is een stok. Nu de vrede gesloten is kon hij eindelijk vrij zijn. Hij sluit zich aan bij de werklieden die de kathedraal van de Drie Koningen aan het bouwen zijn in Köln. Hij wordt niet herkend.
Hij werkt zo hard dat hij veel vijanden krijgt. Hij wordt de schedel ingeslagen en in de Rijn geworpen. Dan gebeurt het tweede wonder van het verhaal : hij wordt door de vissen naar de oever gedragen, daar is hij uiteindelijk toch herkend en wordt dan naar Dortmund overgebracht.
Dit is het meest waarschijnlijke verhaal, maar hoe komen die rotsen er nu ?
Het verhaal zou er dan wel heel anders uitzien. Voor de zoveelste maal hebben ze de listen van Karel de Grote door en vluchtten. Uit grote woede roept hij een vloek uit en de Vier Heemskinderen worden door Karel de Grote (met hulp van de duivel of van God?) omgetoverd tot hoge rotsen boven de Maas. Alleen hun paard kan ontsnappen, doch niet ver, in Dinant is het ook veranderd in een rots : le rocher Bayard!
Copyright Foto: R. Moss - CDT 08